Στην περιοχή του Ζαγορίου υπάρχει μεγάλος αριθμός μοναστηριών, ένδειξη της βαθιάς επιρροής που είχε η θρησκευτική πίστη στους κατοίκους της περιοχής. Τα μοναστήρια αυτά βρίσκονται συνήθως έξω από τους οικισμούς, σε ασφαλή ή απόκρημνα σημεία, με υπέροχο φυσικό τοπίο και απεριόριστη θεα γύρω τους. Χαρακτηριστική είναι η θέση της Μονής της Αγίας Παρασκευής Μονοδεντρίου, στην αριστερή πλευρά της χαράδρας του Βίκου.

Τα πρώτα ευρήματα ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή (οστέινα και λίθινα εργαλεία, καθώς και 20.000 τμήματα οστών των θηραμάτων) ανάγονται στην ανώτερη Παλαιολιθική εποχή ( 1400-8000 π.Χ.). Εντοπίστηκαν το 1987, σε ασβεστολιθικό σπήλαιο στη θέση Κλειδί, στην δεξιά όχθη του Βοϊδομάτη και κοντά στη Μονή Αγίων Αναργύρων Κλειδωνιάς. Ανάλογα ευρήματα έχουν επίσης εντοπιστεί σε άλλα γειτονικά σπήλαια και στο σπήλαιο της Καστρίτσας, στις όχθες της λίμνης των Ιωαννίνων.