Ιερός Ναός του Αγίου Παντελεήμονος
Βρίσκεται στην ανατολική ακτή του Νησιού, περιστοιχισμένη από αιωνόβια πλατάνια. Μπαίνουμε στον περίβολο του μοναστηριού. Αριστερά μας συναντάμε ένα διώροφο κτίριο. Τελευταία ανακαινιστικέ και έγινα Μουσείο. Μέσα βλέπουμε προθήκες με εικόνες και ιερά σκεύη.
Εκεί φυλάσσονται τα αρχεία και τα βιβλία της μονής. Από τη μονή διατηρούνται σήμερα το καθολικό, μικρή τρίκλιτη βασιλική και τα διώροφα κελιά του μοναστηριού, εκεί που δολοφονήθηκε ο Αλή Πασάς το 1822.
Οι αδελφοί Αψαράδες, αναφέρουν ότι το 1506- 1507, υπήρχε εκεί το ησυχαστήριο του Αγίου Παντελεήμονος. Τη σημερινή μορφή, το μοναστήρι την έλαβε πολύ αργότερα, τον 18ο με 19ο αιώνα και ιδιαίτερα τον 19ο αιώνα έγιναν πολλές επισκευές.
Ο Άγγλος περιηγητής Leake, αναφέρει ότι γύρω στα 1800 ο βράχος του βουνού έπεσε και έβλαψε το ναό. Ο Αλής υποχρέωσε τότε κάποιον πλούσιο Γιαννιώτη να επισκευάσει το ναό. Ο ναός στη σημερινή του μορφή είναι μικρή ξυλόστεγη βασιλική, με υπερυψωμένο το γυναικωνίτη στα δυτικά.
Έχει είσοδο με ημιυπαίθριο χαγιάτι στη νότια πλευρά. Στην εξωτερική πλευρά του νότιου τοίχου αποκαλύφθηκαν πρόσφατα τοιχογραφίες: ο Χριστός ευλογεί, Αρχάγγελοι, ο Άγιος Παντελεήμονας.
Ο ναός χωρίζεται με δυο σειρές από τρεις ξύλινους κιονίσκους που σκοπό έχουν να στηρίξουν την ξύλινη οροφή παρά να διαιρέσουν το χώρο εσωτερικά.
Το τέμπλο αποτελείται από παλαιότερο ξυλόγλυπτο τμήμα και νεότερο με λαϊκά ζωγραφικά μοτίβα.
Πρέπει να πούμε ότι στη μονή του Αγίου Παντελεήμονος γινόταν το καλύτερο πανηγύρι. Στις 26 του Αλωνάρη, την παραμονή της γιορτής, μαζεύονταν στο προαύλιο του μοναστηριού πλήθος προσκυνητών από τα Γιάννενα και απ’ όλα τα γύρω καμποχώρια. Οι Γιαννιώτες μποσταντζήδες άπλωναν τα καστραβέτσια τους στους πάγκους κάτω από τα κελιά του μοναστηριού. Δίπλα έβρισκες πεπόνια και καρπούζια από την Αρδομίστα (Λογγάδες) και το Μπρακμάδι ( Καστρίτσα). Εκεί ήταν ο υπαίθριος καφετζής με λουκούμια, κουραμπιέδες, βυσσινάδες, λεμονάδες. Ετοιμάζονταν και οι νησιώτικοι μεζέδες από καραβίδες, ψάρια και χέλια και πιο δίπλα οι ψησταριές και τα μαγκάλια έψηναν τα καλαμπόκια.
Ενώ αυτά συνέβαιναν στο προαύλιο της εκκλησίας, μέσα στο ναό, που ήταν γεμάτος από πιστούς, ψέλνονταν η αγρυπνία ως τα μεσάνυχτα. Μετά οι προσκυνητές έστρωναν ψάθες και κοιμόνταν στα κελιά του μοναστηριού ενώ στο προαύλιο, κάτω απ’ τα μεγάλα πλατάνια άρχιζαν οι χοροί και τα γλέντια που κρατούσαν μέχρι τα ξημερώματα.
Το πανηγύρι του παλαιού καιρού, που χάθηκε μετά το πόλεμο, ήταν πολύ σημαντικό για τους ανθρώπους γιατί τους εμψύχωνε και τους ένωνε στα δύσκολα χρόνια της δουλείας.
Τα κελιά της μονής έχουν μια ιδιαίτερη ιστορία. Στο μεσαίο κελί σκοτώθηκε ο Αλή Πασάς στις 24 Γενάρη 1822. το ιστορικό κελί στεγάζει το Μουσείο του Αλή Πασά. Μπορούμε να δούμε από το ανοιχτό υπόγειο τις τρύπες από τις σφαίρες που σκότωσαν τον Αλή. Το κελί που σκοτώθηκε ο Αλή Πασάς αποτελείται από δύο δωμάτια, τον όντα, το καθιστικό, τον εξώστη (κρεββάτα) που βλέπει στον αυλόγυρο της εκκλησίας. Στο κελί αυτό στεγάζεται το μουσείο που έχει πολλά στοιχεία από τη ζωή του Αλή Πασά και όλη γενικά την προεπαναστατική περίοδο, που έχει σχέση με τους αγώνες που έκαναν οι Ηπειρώτες ενάντια στους Τούρκους για να μπορέσουν ν’ αποκτήσουν την ελευθερία τους. Σε ένα άλλο πίνακα μεγάλων διαστάσεων είδαμε τη σκηνή της παράδοσης του κομμένου κεφαλιού του Αλή Πασά στο Σουλτάνο.
Αλλού βλέπουμε τη μορφή της όμορφης κυρά Βασιλικής.
Την εικόνα που απεικονίζει την παράδοση της Πάργας από τους Τούρκους. Την ιταλική λιθογραφία που δείχνει το θάνατο του Μάρκου Μπότσαρη. Το μεγάλο Άγγλο ποιητή και φιλέλληνα Λόρδο Βύρωνα. Το σεράι του Αλή και πολλές άλλες παραστάσεις από την εποχή εκείνη που δείχνουν τους αγώνες και τις θυσίες των Ελλήνων κατά τη διάρκεια της σκλαβιάς.